GEÇ MAGMATİK SAFHA Apatit minerali geç magmatik safha esnasında manyetit veya nefelin ile birlikte alkali magmalardan itibaren kristalleşir. Bu durum ana magmadan ayrılmanın gerçekleştiği yerde, farklılaşma süreci esnasında meydana gelebildiği gibi daha nadir olarak ana magmanın yakınlarında bulunan asitik veya alkali farklılaşma ürünlerinin sokulumunu da takip edebilir. Bunun klasik örneklerini İsveç-Kiruna'daki apatit-manyetit birlikteliği ve Rusya-Kola Yarımadası-Khibiny'deki apatit-nefelin birlikteliği oluşturmaktadır. Bu tip yataklar platform ortamlarının alkali kayaçlarıyla veya daha nadiren erken jeosenklinal safhasında oluşan bazik magmanın alkali türevleri ile birlikte bulunurlar. Apatitçe zengin kayacın damarları ve merceksi kütleleri, genellikle farklı alkali kayaç tiplerinin kontaklarında oluşabildiği gibi derinlerde alkali magmanın farklılaşmasıyla da oluşabilir. Hidroksil grubu mineralleri içeren geç safha magmatik kayaçları; granit, bazalt, diyabaz, labradorit, tüf, pomza, perlit ve nefelin-siyenitleri kapsar. Batolitler, stoklar ve plütonlar gibi büyük sokulum kütlelerinde yer alan plütonik kayaçlar, oldukça derin ortamlarda yavaş soğuma ile oluşurlar ve faneritik holokristalen doku sunarlar. Granit, kuvars ve feldispat bakımından zengin bir kayaçtır. Dayanıklılığı, dirençli olması ve gözalıcı değişik renklere sahip olması nedeniyle, inşaat ve süs eşyası sektörleri için önemlidir. Labradorit, soğuma esnasında labradoritleşmeye uğrayarak güzel ve değişik renklerde bir parıltıya sahip olur. Nefelin siyenit, büyük ölçüde ortoklaz veya mikroklin (genellikle pertitik) feldispat, nefelin ve mafik minerallerden oluşur ve alüminyum ve alkali elementler için bir kaynak sağlar. Ayrıca kuvars içermeyişi nedeniyle, alüminyumca zengin laterit ve boksit için de uygun bir ana kaya özelliği sağlamaktadır. Volkanik kayaçlar hem lav akıntılarını hem de piroklastik materyalleri kapsar. Hızlı soğuma, cam içeriğinin daha fazla veya daha az oluşuna bağlı olarak afanitik dokunun gelişimine sebep olur. Uçucuların kaçışı ile büyüyüp genleşen gaz baloncukları, çoğunlukla gözenekliliği yüksek kayaçları meydana getirir. İntratellürik (derinlerde fenokristal oluşumu ile gerçekleşen kristalleşme) safha esnasında gerçekleşen yavaş soğuma, büyük kristallerin lav içinde asılı halde oluşmasını ve efüzif safha esnasında bunların afanitik matriks içinde donmalarını sağlamaktadır. Örneğin bazalt, koyu gri-siyah renklerde olan ve kırmataş veya mineral yünü olarak kullanılan, oldukça sert bir kayaçtır. Ofıtik dokuya sahip bazı diyabaz (veya dolerit) tipleri, anıtlar için uygun bir malzeme kaynağıdır. Pomza, katılaşma öncesinde ve esnasında, lav içindeki çözeltiden genleşerek serbestleşen gazların sıvı lavı aşırı köpüklendirmesi veya gözeneklendirmesi sonucu oluşur. Yüksek poroziteye sahip olması, ona mükemmel bir yalıtım özelliği kazandırır. Perlit, soğuma esnasındaki büzülmeye bağlı olarak küresel ve helezonik çatlaklara sahip olan bir doğal camdır ve ısıtılıp genleştirilmesi ile suni pomza elde edilir. Tüf, büyük ölçüde kristal ve volkanik cam parçacıklarından oluşan pekişmiş volkan külüdür ve bentonit veya zeolitler için bir kaynak kaya oluşturur. Tüf ticari anlamda hafif ağırlıklı agregat olarak kullanılır.